Gemeenten: grensbewakers van een democratische rechtsstaat
Opleiden in rechtsstatelijk denken en doen
In de democratische rechtsstaat vervullen gemeenten een essentiële rol. Zij zijn het eerste aanspreekpunt voor burgers en dragen daarmee grote verantwoordelijkheid voor het waarborgen van rechtszekerheid, rechtsgelijkheid en democratische legitimatie. Dit vergt expliciete aandacht voor rechtsstatelijke kernwaarden in beleid én uitvoering. Tegen deze achtergrond bieden de Vereniging Juridische Kwaliteitszorg (VJK) en het CPO in 2026 en 2027 een landelijke opleiding aan voor alle gemeentejuristen.
Aanleiding vormt het rapport De gebroken belofte van de rechtsstaat (2024), waarin wordt vastgesteld dat de rechtsstaat haar beschermende functie voor een aanzienlijke groep burgers onvoldoende waarmaakt. Tijdens het VJK‑lustrumcongres in 2025 gaf de vereniging het startsein voor een actieve bijdrage aan de implementatie van de aanbevelingen, met bijzondere aandacht voor de rol van gemeentejuristen.
De opleiding
De opleiding versterkt kennis én vaardigheden. Deelnemers werken aan de toepassing van de kernbeginselen van de rechtsstaat en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, aan het balanceren tussen individuele en algemene belangen, het omgaan met politieke druk en het helder communiceren met burgers. Met deze opleiding wil de VJK bijdragen aan de kwaliteit van het lokaal bestuur en aan een rechtsstaat die haar belofte waarmaakt.
De opleiding wordt gesubsidieerd door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en omvat in totaal 14 uur onderwijs. De opleiding wordt op meerdere locaties in het land aangeboden, zodat gemeentejuristen kunnen deelnemen op een locatie in de eigen regio. Via het onderstaande overzicht kan er per locatie ingeschreven worden.
Opleidingen:
Specialisatieopleiding Algemeen bestuursrecht (Grotius Academie)
Wwft: De basis in 10 stappen
Specialisatieopleiding Financieel recht (Grotius Academie)
Programma
Het programma omvat in totaal 14 uur onderwijs, bestaande uit twee online sessies van ieder één uur en twee cursusdagen op locatie van ieder zes uur. Het definitieve programma wordt op een later moment gepubliceerd.
Kennisvergaring
De VJK functioneert als intermediair tussen de leden en andere organisaties, zoals universiteiten, onderzoekbureaus etc. bij het definiëren en uitvoeren van projecten op het gebied van juridische kwaliteitszorg. De VJK kan hierbij ook als motor dienen door de regie te voeren en/of eigen initiatieven op dit gebied te ontplooien.
Netwerken
De VJK fungeert als informatie- en ontmoetingspunt en initieert discussies over actuele onderwerpen op het gebied van juridische kwaliteitszorg door het organiseren van halfjaarlijkse ledenbijeenkomsten.
De opleiding ‘Gemeenten: grensbewakers van een democratische rechtsstaat; opleiden in rechtsstatelijk denken en doen’ is ontwikkeld in samenwerking met het CPO (Centrum voor Postacademisch Juridisch Onderwijs) van de Radboud Universiteit en de Vereniging Juridische Kwaliteitszorg (VJK). De opleiding biedt gemeentejuristen ruimte voor ontwikkeling van relevante kennis, houding en vaardigheden.